Η διπλωματία των αγωγών

pipes2
pipes2

Εκτός από τη σηµασία των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, µια από τις σηµαντικότερες παραμέτρους της ενεργειακής διπλωματίας, είναι και η απρόσκοπτη µεταφορά ενέργειας. Οι κύριοι άξονες µεταφοράς ενέργειας µπορούν να χωριστούν σε δύο βασικές κατηγορίες. Στην πρώτη περίπτωση οι ενεργειακοί πόροι µεταφέρονται δια µέσου ενός χερσαίου συστήµατος αγωγών προς τις αγορές της ∆ύσης και της Ανατολής, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, η µεταφορά γίνεται μέσω δεξαµενόπλοιων.

H χώρα από την οποία διέρχεται κάθε αγωγός, καθίσταται ενεργειακός κόμβος και αποκτά τη δυνατότητα ελέγχου της ροής πετρελαίου

Ειδικά µε τους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να σηµειωθεί ότι η διαδροµή τους έχει τεράστια γεωπολιτική σηµασία για τις χώρες της Ευρώπης. Και αυτό γιατί η χώρα από την οποία διέρχεται κάθε αγωγός, καθίσταται ενεργειακός κόμβος και αποκτά τη δυνατότητα ελέγχου της ροής πετρελαίου. Κατ’ επέκταση, αποκτά και τη δυνατότητα επηρεασµού της χώρας από την οποία προέρχεται το πετρέλαιο αλλά και της χώρας από την οποία τροφοδοτείται.

Οι αγωγοί μεταφοράς ενέργειας της Ρωσίας, εκτείνονται από τις χώρες που συνορεύουν άμεσα με αυτήν, σχεδόν σε όλα τα μήκη και πλάτη της Ευρώπης, διαμορφώνοντας έτσι και την αντίστοιχη σφαίρα επιρροής της.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη στα οποία ανήκουν σεβαστά αποθέματα υδρογωνανθράκων, όπως το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν, δεν έχουν άμεση πρόσβαση σε ανοικτή θάλασσα, η μόνη οδός εξαγωγής του πετρελαίου τους και φυσικού αερίου, είναι αυτή των αγωγών. Παράλληλα, η προσπάθεια για εξεύρεση χερσαίων δρόμων μεταφοράς, δίνει προστιθέμενη γεωστρατηγική αξία σε δευτερεύουσες χώρες, όπως η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ουκρανία και η Ελλάδα.
Ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της επονομαζόμενης «διπλωματίας των αγωγών», είναι η προσπάθεια της Ρωσίας να επιβάλει την κυριαρχία της στα κράτη που παλαιότερα ήταν δορυφόροι της, χρησιμοποιώντας τον εφοδιασμό τους σε ενέργεια. Οι αγωγοί μεταφοράς ενέργειας της Ρωσίας, εκτείνονται από τις χώρες που συνορεύουν άμεσα με αυτήν, σχεδόν σε όλα τα μήκη και πλάτη της Ευρώπης, διαμορφώνοντας έτσι και την αντίστοιχη σφαίρα επιρροής της.

Το 2006 η Ρωσία προέβει σε μια επίδειξη δύναμης, βασιζόμενη στην ισχύ που της προσδίδουν τα μεγάλα αποθέματα ενεργειακών πόρων που διαθέτει, διακόπτοντας την προμήθεια της Ουκρανίας με φυσικό αέριο. Η Ουκρανία αντέδρασε «κλέβοντας» από το σύστημα φυσικό αέριο που προοριζόταν για τις αγορές της δυτικής Ευρώπης, μειώνοντας έτσι τις ποσότητες φυσικού αερίου που έφθαναν στις ευρωπαϊκές χώρες κατά 30%, στο μέσο ενός από τους ψυχρότερους χειμώνες. Το γεγονός αυτό κατέστησε σαφές σε όλο τον κόσμο, την αυξημένη σημασία των αγωγών για τον εφοδιασμό των χωρών, αλλά και το στρατηγικό πλεονέκτημα που δίνουν στις χώρες παραγωγής, ώστε να επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες ισχύος.
Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, για το φυσικό αέριο δεν υπάρχει διεθνώς καθοριζόμενη τιμή και αυτό οφείλεται σε μεγάλο μέρος, στην αυξημένη δυσκολία μεταφοράς του. Οι αγωγοί μεταφοράς φυσικού αερίου είναι πραγματικά σημαντικοί και από τη στιγμή που η Ευρώπη γίνεται όλο και περισσότερο εξαρτώμενη από τη μεταφορά φυσικού αερίου, μέσω αυτών των αγωγών, ο Adam Blinick, ερευνητής στο Ινστιτούτο Αμερικανικής Επιχειρηματικότητας (American Enterprise Institute) υποστηρίζει ότι: «Η απλή λογική δείχνει ότι η Ρωσία, έχει την Ευρώπη σκυμμένη πάνω από το βαρέλι.»

Η διπλωματία των αγωγών χρησιμοποιείται στις μέρες μας, από τους μεγάλους «παίκτες» με κύριο σκοπό τον έλεγχο, την εκμετάλλευση και την εξαγωγή των ενεργειακών αποθεμάτων της Ευρασίας

Η διπλωματία των αγωγών χρησιμοποιείται στις μέρες μας, από τους μεγάλους «παίκτες» με κύριο σκοπό τον έλεγχο, την εκμετάλλευση και την εξαγωγή των ενεργειακών αποθεμάτων της Ευρασίας. Βασικότερη όμως επιδίωξη όλων, αποτελεί η επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας, βασικό συστατικό για την οικονομική ανάπτυξη, την αύξηση του βιοτικού επιπέδου αλλά και την υλοποίηση των γεωπολιτικών στόχων κάθε κράτους.

Αποτέλεσμα της «διπλωματίας των αγωγών» είναι η δημιουργία συμμαχιών τόσο μεταξύ κρατών, όσο και μεταξύ μη-κρατικών φορέων σε ένα γεωπολιτικό παιχνίδι, το οποίο επηρεάζει την ανάπτυξή αλλά και την μελλοντική τους ανεξαρτησία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας γεωπολιτικής αλλαγής στις μέρες μας, αποτελεί η προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία.