Ιδεολογικός φονταμενταλισμός και Ελληνικό Πανεπιστήμιο

dogmatism
dogmatism

Ο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός στην ελληνική γλώσσα) έχει να κάνει με το φανατισμό και την προσκόλληση σε ακραία θρησκευτικά βιώματα του παρελθόντος. Οι σταυροφορίες, η Ιερά εξέταση ήταν αποτελέσματα του χριστιανικού φονταμενταλισμού, ενώ σήμερα βρίσκεται σε ιδιαίτερη έξαρση η εκδήλωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, η οποία αποτυπώνεται με φρικιαστική βιαιότητα σε χώρες της Μέσης Ανατολής και δύναται να εξαπλωθεί ακόμα και στη Γηραιά ήπειρο αν δεν παρθούν άμεσα μέτρα. Ο φονταμενταλισμός σαν έννοια όμως δεν περιλαμβάνει μονάχα τη θρησκευτική διάσταση αλλά αγγίζει και το κομμάτι της ιδεολογίας.

Ο ιδεολογικός φονταμενταλισμός έχει να κάνει με τη φανατική προσκόλληση σε ιδεολογίες και ιδεολογήματα, σε πολιτικές- οικονομικές και κοινωνικές θεωρίες. Στη χώρα μας, όπως είναι γνωστό, παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες ιδιαίτερη εξάπλωση του φαινομένου αυτού στο χώρο της αριστεράς και της άκρας αριστεράς – αναρχικού χώρου. Αν κάνουμε μια προσπάθεια να συσχετίσουμε το θρησκευτικό και ιδεολογικό φονταμενταλισμό θα παρατηρήσουμε ότι οι ομοιότητες είναι αρκετές. Ο φανατισμός και η προσκόλληση σε κάποια ιδέα (είτε θρησκευτική, είτε πολιτική) μπορεί πραγματικά να μεταμορφώσει τον άνθρωπο. Χαρακτηριστική είναι η έκφραση του νομπελίστα φυσικού Steven Weinberg: “Για να κάνει κάποιος καλός άνθρωπος κακές πράξεις, χρειάζεται τη θρησκεία”. Παραφράζοντας την παραπάνω έκφραση μπορούμε με απόλυτη βεβαιότητα να καταλήξουμε στο:

Για να κάνει κάποιος καλός άνθρωπος κακές πράξεις χρειάζεται τον Ιδεολογικό Φανατισμό.

Οι άνθρωποι του ακραίου αριστερού – αναρχικού χώρου προβαίνουν συχνά σε ακραία αντικοινωνικές και μισάνθρωπες ενέργειες, χωρίς όμως να νιώθουν τύψεις ή ηθικές αναστολές, καθώς θεωρούν τις πράξεις τους σύμφωνες με την Ιδεολογία τους και την περαιτέρω εξάπλωσή της. Η Ιδεολογία αυτή μάλιστα τους στερεί την όποια έννοια ατομικής πρωτοβουλίας και κριτικής σκέψης, καθώς υπαγορεύει στα άτομα τρόπους δράσης και συμπεριφοράς. Αλήθεια ποια η διαφορά ανάμεσα σε έναν φανατικό ισλαμιστή που νιώθει μίσος για τους “αλλόθρησκους” και έναν αναρχικό που νιώθει μίσος για τους “ταξικούς” του εχθρούς; Και στις δύο περιπτώσεις η ατομικότητα έχει καμφθεί και αντικατασταθεί από αυτό που η “Ανώτερη Ιδέα” προστάζει, είτε μιλάμε για το Ισλάμ, είτε για την Αναρχία, είτε για οτιδήποτε άλλο.

Το πολλαπλά δοκιμαζόμενο Ελληνικό Πανεπιστήμιο δυστυχώς είναι το φυτώριο και ο βασικός πυρήνας εξάπλωσης του ιδεολογικού φονταμενταλισμού. Η ασυδοσία η οποία επικρατεί εντός των Πανεπιστημιακών χώρων σε συνδυασμό με την έλλειψη ελεγκτικών και πειθαρχικών μηχανισμών έχουν καταστήσει τα ελληνικά ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε χώρους ιδεολογικού προσηλυτισμού. Με λύπη μου έχω παρακολουθήσει κατά τη διάρκεια της φοιτητικής μου πορείας συμφοιτητές μου να ασπάζονται Ιδεολογίες, να φανατίζονται μέσα από αυτές και τελικά να χάνουν κάθε ίχνος του παλιού εαυτού τους. Να μεταμορφώνονται σε άτομα επικίνδυνα για το κοινωνικό σύνολο και να ζουν μονάχα για την Ιδεολογία τους και την εξάπλωση της, βαπτίζοντας ως εχθρούς όσους διαφωνούν με αυτή. Τα κρούσματα βίας και εγκληματικότητας που οφείλονται στον Ιδεολογικό φονταμενταλισμό εντός Πανεπιστημιακών χώρων είναι σχεδόν καθημερινά και χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.

Τόσο η Πολιτεία όσο και το ίδιο το Πανεπιστήμιο πρέπει να σταματήσουν να εθελοτυφλούν και να δώσουν λύσεις σε ένα ζήτημα  που δυστυχώς διαιωνίζεται. Η εξάλειψή του μπορεί να επέλθει μέσα από την πρόληψη αλλά και αντιμετώπιση του φαινομένου. Όσον αφορά το ζήτημα της εγκληματικότητας και της βίας στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο υπάρχει το κατάλληλο νομικό πλαίσιο ώστε να προστατευτεί η φοιτητική κοινότητα αλλά  και να εξασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του. Επιβάλλεται λοιπόν να δείξει τόσο η Πολιτεία, όσο και οι Πανεπιστημιακές αρχές τη θέληση να θέσουν σε ισχύ το πλαίσιο αυτό, χωρίς να φοβούνται τη σύγκρουση με ομάδες και συμφέροντα.

Ο δεύτερος όμως και σημαντικότερος άξονας στον οποίο πρέπει η Πολιτεία να κινηθεί είναι αυτός της πρόληψης.

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι διαχρονικά οι αιτίες εξάπλωσης του θρησκευτικού φονταμενταλισμού ήταν η έλλειψη Παιδείας και το χαμηλό βιωτικό επίπεδο. Για το λόγο αυτό άλλωστε οι χώρες του αναπτυγμένου δυτικού κόσμου έχουν εξαλείψει τη μάστιγα του θρησκευτικού φανατισμού. Οι ομοιότητες λοιπόν του θρησκευτικού με τον ιδεολογικό φονταμενταλισμό είναι τέτοιες που μας επιτρέπουν με ασφάλεια να θεωρήσουμε ότι ο τρόπος αντιμετώπισης και των δύο προβλημάτων μπορεί να είναι αντίστοιχα όμοιος. Η Παιδεία είναι αυτή που θα εφοδιάσει το νέο με κριτική σκέψη, αξίες, αρχές και θα καταστήσει την προσωπικότητα του πιο ισχυρή προκειμένου να μείνει ανεπηρέαστος από τον Ιδεολογικό προσηλυτισμό που θα αντιμετωπίσει ενδεχομένως στην ενήλικη ζωή του.

Η οικογένεια και το σχολείο οφείλουν ως βασικοί πυλώνες διαπαιδαγώγησης να θωρακίσουν το νέο και την προσωπικότητά του, κρατώντας τον μακριά από την επιρροή επικίνδυνων Ιδεοληψιών.

Η χώρα μας οφείλει να συνεχίσει την πορεία της στο δυτικό κόσμο, εξαλείφοντας τις παθογένειες που την κρατούν στο χθες. Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο, ο κοινωνικός ιστός, καθώς και το ίδιο το δημοκρατικό πολίτευμα  πρέπει να προφυλαχθούν πάση θυσία από τις δηλητηριώδεις συνέπειες του Ιδεολογικού φονταμενταλισμού. Οφείλουμε λοιπόν όλοι μας να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων.