Ο ρόλος της θρησκείας στη σύγχρονη Ελλάδα

© flickr: Christos Biniaris
© flickr: Christos Biniaris

Είναι αλήθεια πως όσο τα χρόνια περνούν, τόσο… αβγατίζουν τα σηκωμένα μπαϊράκια σχετικά με το ζήτημα της θρησκείας. «Ξεπερασμένα έθιμα», «προσπάθεια χειραγώγησης του κόσμου», είναι μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που έχουν αποδοθεί στον Χριστιανισμό και ιδιαίτερα στην εν Ελλάδι επικρατούσα Ορθοδοξία.

Αρκετοί από τους αυτοαποκαλούμενους ως «προοδευτικοί» προσπαθούν εντέχνως να διατηρούν μόνιμα στην επικαιρότητα το ζήτημα του χωρισμού Εκκλησίας-Κράτους, ενώ δεν είναι λίγοι κι εκείνοι που ζητούν τη διακοπή της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στα σχολεία, σε μια χώρα όπου το 95% των κατοίκων δηλώνουν Χριστιανοί Ορθόδοξοι (Metron Analysis, 2011).

Στην πραγματικότητα πρόκειται για κομμάτι της κουλτούρας του Έλληνα. Είναι βίωμα του, είναι ο πολιτισμός του.

Αυτό που δεν έχει γίνει από πολλούς αντιληπτό, είναι πως για μεγάλο κομμάτι του κόσμου, η θρησκεία αποτελεί κάτι πολύ ευρύτερο από το προφανές. Για το μέσο Έλληνα Ορθόδοξο, η εντύπωση που δίνεται είναι πως το ζήτημα που τον απασχολεί δεν είναι αν όντως υπήρχε ο Ιησούς Χριστός, αν ήταν ο υιός του Θεού ή αν αναστήθηκε.

Του αρκεί πως συμφωνεί με τις βασικές αρχές του Χριστιανισμού και ακολουθεί αυτά που πρεσβεύει σε γενικά πλαίσια. Μπορεί να μη νηστεύει αυστηρά 40 μέρες ή να μην πηγαίνει κάθε Κυριακή στην Εκκλησία, αλλά εκτιμώντας ότι εν συγκρίσει με άλλες θρησκείες είναι πιο κοντά στη δική του αισθητική και τα δικά του πιστεύω, στο μέτρο που εκείνος νομίζει ότι οφείλει να την ακολουθήσει, το κάνει.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για κομμάτι της κουλτούρας του Έλληνα. Είναι βίωμα του, είναι ο πολιτισμός του. Από τη λαμπάδα του νονού στο βαφτιστήρι και τη βαφή των αυγών τη Μεγάλη Πέμπτη, έως το οικογενειακό γιορτινό τραπέζι ανήμερα των Χριστουγέννων και το πηγαίο… «αχ Παναγιά μου» όταν θα έρθουν τα δύσκολα.

Ο Χριστιανισμός ήταν αδιαμφισβήτητα το σημείο αναφοράς, το βασικό στοιχείο πάνω στο οποίο το ελληνικό γένος στηρίχθηκε για 400 και πλέον χρόνια, μέχρι και την Επανάσταση του ’21.

Εκτός, όμως, από το πώς ο καθένας ορίζει την πίστη μέσα του, αλλά και τη θέση που της δίνει στη ζωή του, δε θα πρέπει να ξεχνάμε πως η θρησκεία ως θεσμός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικότατο ρόλο με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.

Ο Χριστιανισμός ήταν αδιαμφισβήτητα το σημείο αναφοράς, το βασικό στοιχείο πάνω στο οποίο το ελληνικό γένος στηρίχθηκε για 400 και πλέον χρόνια, μέχρι και την Επανάσταση του ’21. Άρα λοιπόν, η θρησκευτική πίστη παίζει συχνά πολλούς ρόλους και αποτελεί συνεκτικό στοιχείο εθνών για αιώνες ολόκληρους.

Όποιος δε σέβεται αξίες και ιδανικά, όποιος στο σημερινό πρωτοφανές κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον αναζητά συνεχώς ευκαιρίες να προσβάλει θεσμούς όπως η θρησκεία και η πατρίδα, τότε είναι βέβαιο πως αρμενίζει στραβά. Η κρίση των τελευταίων ετών δυστυχώς δεν είναι μόνο οικονομική. Πάνω απ’ όλα είναι μια κρίση αξιών που θέτει σε κίνδυνο θεμελιώδη δικαιώματα όπως η κοινωνική ειρήνη, η κοινωνική συνοχή και η ασφάλεια. Και σε καιρούς που τα παραπάνω τίθενται εν αμφιβόλω, η πίστη ίσως αποδειχθεί ένα από τα κλειδιά για την επιστροφή σε καιρούς ευημερίας.