Τι σχέση έχουν τα οικονομικά με ένα άλμπουμ της Panini;

© Flickr: Gkriniaris© Flickr: Gkriniaris

Το Παγκόσμιο Κύπελλο μετρά τις πρώτες του ημέρες, αλλά για τα παιδιά σε όλο τον κόσμο (και για έναν ανησυχητικά μεγάλο αριθμό ενηλίκων), ο αγώνας για να γεμίσει το άλμπουμ της Panini για το Μουντιάλ του 2012 ξεκίνησε αρκετό καιρό πριν. Η Panini, η γνωστή ιταλική εταιρεία, ξεκίνησε να δημιουργεί ποδοσφαιρικά άλμπουμ με αυτοκόλλητα για τα Παγκόσμια Κύπελλα από το εκείνο του 1970, που διοργανώθηκε στο Μεξικό.

Η φετινή έκδοση περιλαμβάνει συνολικά 640 αυτοκόλλητα, ενώ οι  Βραζιλιάνοι θα πρέπει να βρουν επιπλέον εννέα κάρτες χορηγών. Η αγορά των αυτοκόλλητων πάντως, δεν είναι μόνο για παιδιά αλλά και για τους «μίκρο»- οικονομολόγους. Η συμπλήρωση του άλμπουμ αποτελεί μία εισαγωγή στη θεωρία των πιθανοτήτων, την αξία της στατιστικής, το νόμο προσφοράς και ζήτησης αλλά και τη σημασία της ρευστότητας.

Όταν ξεκινάς ένα άλμπουμ και πιάνεις στα χέρια σου το πρώτο αυτοκόλλητο (κάθε συσκευασία έχει πέντε), έχεις 640/640 πιθανότητες να χρειάζεσαι όλα τα αυτοκόλλητα που περιέχει. Όσο οι σελίδες γεμίζουν, οι πιθανότητες να βρεις ένα αυτοκόλλητο που να χρειάζεσαι, μειώνονται. Σύμφωνα με δύο μαθηματικούς του Πανεπιστημίου της Γενεύης, το  Sylvain Sardy και τον Yvan Velenik, για να γεμίσει ένα άλμπουμ, απαιτούνται περίπου 899 φακελάκια με αυτοκόλλητα.

Αυτό βέβαια με την προϋπόθεση να μην υπάρξει έλλειψη στην αγορά, όπως στη Βραζιλία για παράδειγμα, όπου εκλάπησαν 300.000 αυτοκόλλητα, γεγονός που δημιούργησε το φόβο σε πολλούς συλλέκτες πως η Panini θα ξεμείνει από αποθέματα. Προϋποθέτει επίσης , ότι η αγορά των φακέλων δεν γίνεται «χειραγωγημένα». Σύμφωνα με την Panini, κάθε αυτοκόλλητο είναι τυπωμένο στον ίδιο τόμο και κατανέμεται τυχαία, παρ’ όλο που – όλοι μας ξέρουμε από προσωπική εμπειρία – πως μία κάρτα θα επαναλαμβάνεται τόσο, που θα μας στοιχειώσει.

Η Panini, η γνωστή ιταλική εταιρεία, ξεκίνησε να δημιουργεί ποδοσφαιρικά άλμπουμ με αυτοκόλλητα για τα Παγκόσμια Κύπελλα από το εκείνο του 1970

Προκειμένου να επιβεβαιώσουν τη θεωρία,  οι Sardy και Velenik δημοσίευσαν το 2010 μια μελέτη, στην οποία έπαιξαν το ρόλο του «ρυθμιστή», ελέγχοντας τη διανομή των «φακέλων» για το άλμπουμ των 660 αυτοκόλλητων, που δημιουργήθηκε στην Ελβετία για το Παγκόσμιο Κύπελλο εκείνου του έτους. Σε ένα δείγμα 6.000 αυτοκόλλητων, ανέμεναν να δουν κάθε αυτοκόλλητο 9,09 φορές κατά μέσο όρο (6000/660). Κι’ έτσι συνέβη. Η αναλογία επιβεβαιώθηκε και στην πράξη κατά τη διανομή των αυτοκόλλητων στην αγορά. Τα τεστ που χρησιμοποίησαν μάλιστα, χρησιμοποιούνται σήμερα ολοένα και περισσότερο για να εντοπιστούν φαινόμενα καρτέλ και πρακτικές που εμποδίζουν τον ανταγωνισμό στην πραγματική Αγορά.

Ακόμη και σε μια δίκαιη αγορά, όμως, πόσο αναποτελεσματικό είναι να αγοράζει κανείς το ένα πακέτο μετά το άλλο μέχρι να μπορέσει να «πιάσει» τις πιθανότητες και να μπορέσει εντελώς μόνος του να συμπληρώσει ολόκληρο το άλμπουμ; Αφήστε που είναι και οικονομικά ασύμφορο, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για μικρά παιδιά, που αγοράζουν φακελάκια με το χαρτζιλίκι τους. Η απάντηση όμως σ’ αυτή την ανάγκη, έχει δοθεί από τα ίδια τα παιδιά. Ανταλλάσσεις όσα έχεις διπλά, τριπλά κλπ και παίρνεις αυτά που σου λείπουν δίχως κανένα κόστος. Ουσιαστικά έχει διαμορφωθεί μία παράλληλη αγορά. Σε παιδικές χαρές, πεζοδρόμια και αλάνες, ένας μπόμπιρας που έχει διπλή στα χέρια του μια περιζήτητη κάρτα, αντιλαμβάνεται ξαφνικά τι θα πει περιορισμένη προσφορά και εισάγεται στα πλεονεκτήματα της «έννοιας» της μεγάλης ζήτησης.

Όπως σε κάθε Αγορά όμως, η ρευστότητα είναι αυτή που μετράει. Όσοι περισσότεροι άνθρωποι προσελκύονται στην Αγορά έχοντας διπλά αυτοκόλλητα, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να βρεις αυτό που σου λείπει. Οι Sardy και Velenik εκτιμούν ότι μια ομάδα δέκα ατόμων, που ανταλλάσσει αποτελεσματικά αυτοκόλλητα και εκμεταλλεύεται τη  δυνατότητα που δίνει η Panini να αγοράσεις τα τελευταία 50 αυτοκόλλητα που σου λείπουν μέσω παραγγελίας, θα χρειαστεί μόνο 1.435 φακελάκια για να συμπληρωθούν και τα δέκα άλμπουμ.  Σε περιπτώσεις μάλιστα, που κάποιος αναζητεί τα αυτοκόλλητα που του λείπουν μπαίνοντας σε ειδικά διαδικτυακά φόρουμ ανταλλαγών που υπάρχουν, τότε ο αριθμός των «φακέλων» που απαιτούνται, είναι ακόμα μικρότερος.

H ιδέα όμως, μιας απόλυτα αποτελεσματικής αγοράς δε θα άρεσε στην Panini, μιας και έτσι θα μειώνονταν σημαντικά ο αριθμός των «φακέλων» που θα πουλούσε. Ευτυχώς για αυτήν, όπως συμβαίνει σε όλες τις αγορές, η συμπεριφορά των καταναλωτών δεν είναι ορθολογική και ποτέ τέλεια.

Με πληροφορίες από τον Economist