Το πραγματικό πρόβλημα πίσω από το Τζαμί στην Αθήνα

newego_LARGE_t_1101_54156531
newego_LARGE_t_1101_54156531

Καθώς οι δημοτικές εκλογές πλησιάζουν, το ζήτημα της ανέγερσης ενός λειτουργικού τζαμιού στην Αθήνα επανέρχεται στην επικαιρότητα. Κυρίως, μέσα από φωνές που ζητούν την ακύρωση του ή μέσα από το αίτημα η λειτουργία του να προϋποθέτει την έγκριση της πλειοψηφίας μέσα από ένα τοπικό δημοψήφισμα. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο μας.

Η συντριπτική πλειοψηφία είναι αντίθετη με την λειτουργία ενός τεμένους στην πρωτεύουσα. Και σίγουρα ακόμα και αυτοί που κατανοούν την ανάγκη για την ύπαρξη του και την εφαρμογή των αρχών της ανεξιθρησκείας στην πράξη, δεν ενθουσιάζονται με την προοπτική οι γειτονιές της Αθήνας να γεμίσουν με τεμένη.

Το πραγματικό πρόβλημα πίσω από το τέμενος δεν είναι το τέμενος per se αλλά ο ολοένα και αυξανόμενος αριθμός Μουσουλμάνων στην Αθήνα και στην Ελλάδα γενικότερα. Δεν μιλάμε πλέον για μία μικρή κοινότητα που μπορούμε να αγνοούμε αλλά για ένα σημαντικό ποσοστό επί του συνόλου του πληθυσμούς της χώρας. Κανείς δεν ξέρει για την ακρίβεια. Άλλοι λένε 10%, άλλοι το ανεβάζουν στο 20%. Το ζήτημα του τεμένους λοιπόν λειτουργεί ως μία συμβολική έκφραση της αντίθεσης της ελληνικής κοινωνίας στην αλλοίωση της εθνικής και κοινωνικής συνοχής που συντελείται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας.

Το πραγματικό πρόβλημα πίσω από το τέμενος δεν είναι το τέμενος per se αλλά ο ολοένα και αυξανόμενος αριθμός Μουσουλμάνων στην Αθήνα

Όσο ο χαρακτήρας της Ελλάδας έχει έντονα τα στοιχεία του έθνους-κράτους, η πορεία της διαμόρφωσης του ελληνικού κράτους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θρησκεία. Η Ορθοδοξία, αν και υποτιμημένη από την επικρατούσα ιστορική άποψη, ήταν αυτή που επηρέασε όσο κανένας άλλος παράγοντας το σύγχρονο ελληνικό κράτος. Από την εποχή της Επανάστασης του ’21, η θρησκεία λειτούργησε ως ο ενοποιητικός παράγοντας που συνέβαλλε στην διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας. Ακόμα και κατά την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, ο διαχωρισμός δεν γινόταν με βάση τον γλωσσικό ή εθνικό διαχωρισμό (πολλοί Μακεδονομάχοι ήταν Σλαβόφωνοι) αλλά στην πίστη που εκδήλωνε κάθε χωριό ή κοινότητα, αν δηλαδή ταυτίζονταν με το Πατριαρχείο ή με την Εξαρχία.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση όμως είναι η Συνθήκης της Λωζάνης που παγίωσε το ελληνικό κράτος όπως το ξέρουμε σήμερα. Η Συνθήκη της Λωζάνης και κυρίως οι διατάξεις για τις ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν έγιναν με βάση ούτε την εθνική ταυτότητα, που πολλές φορές δεν υπήρχε, ούτε την γλώσσα. Το κριτήριο της θρησκείας ήταν αυτό που είχε την μεγαλύτερη σημασία.

Ως συνέπεια της ανταλλαγής των πληθυσμών, η Ελλάδα βρέθηκε να απολαμβάνει μία συντριπτική εθνική και θρησκευτική συνοχή. Αυτό το status quo λοιπόν, όπως διαμορφώθηκε μέσα από το Διεθνές Δίκαιο και τα ιστορικά γεγονότα, απειλείται. Δεν έχει να κάνει με το ποια θρησκεία είναι καλύτερη ή ανώτερη ή αν πραγματικά υπάρχει ή όχι Θεός. Έχει να κάνει με τις αρχές και τις αξίες που αντιπροσωπεύει ο κάθε πολιτισμός, ο χριστιανικός και ο μουσουλμανικός.

Ως συνέπεια της ανταλλαγής των πληθυσμών, η Ελλάδα βρέθηκε να απολαμβάνει μία συντριπτική εθνική και θρησκευτική συνοχή

Όσο και να στρουθοκαμηλίζουμε, υπάρχει βαθύτατο χάσμα μεταξύ των αρχών και των αξιών του κάθε πολιτισμού. Από τη θέση της γυναίκας και τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων μέχρι τον ρόλο της θρησκείας στη διοίκηση του κράτους. Όταν λοιπόν μιλάμε για ανεκτικότητα, είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε τα στραβά μάτια και να αφήσουμε να δημιουργηθεί ένα παράλληλο σύστημα α λα μιλιέτ όπου η κάθε κοινότητα θα ακολουθεί τους δικούς της κανόνες ανεξάρτητα από τους νόμους του κράτους; Αυτό όπως και πολλά ζητήματα αυτού του είδους είναι το πραγματικό πρόβλημα πίσω από την ανέγερση του τζαμιού. Και σε αυτά, αργά ή γρήγορα θα κληθούμε να πάρουμε θέση όλοι μας.

Πολλοί θα ισχυριστούν ότι ο Χριστιανισμός δεν τους εκφράζει και σίγουρα η επιρροή της θρησκείας είναι συνεχώς μειούμενη στην ελληνική κοινωνία. Ακόμα και αυτό το επιχείρημα όμως δείχνει την υφή του προβλήματος. Ως Έλληνες βρισκόμαστε πλέον σε ένα σημείο όπου μπορούμε και θεωρούμε το ζήτημα της θρησκείας ως κάτι το ιδιωτικό που δεν έχει θέση στον δημόσιο βίο.

Πολλοί θα ισχυριστούν ότι ο Χριστιανισμός δεν τους εκφράζει και σίγουρα η επιρροή της θρησκείας είναι συνεχώς μειούμενη στην ελληνική κοινωνία

Ακόμα και οι αντιπαραθέσεις για τις σχέσεις Εκκλησίας και κράτους γίνονται από μέλη της ίδιας εθνοθρησκευτικής ομάδας. Δεξιοί ή Αριστεροί, θρησκευόμενοι ή άθεοι, Κρητικοί ή Πελοπονήσσιοι όλοι έχουμε την αίσθηση του ανήκειν στην ίδια εθνοθρησκευτική κοινότητα. Από τα ονόματα μας, την γλώσσα μας, τις κοινές γιορτές που γιορτάζουμε μαζί, τα εθνικά στερεότυπα που κουβαλάμε, όλα αυτά είναι στοιχεία που μας συνδέουν και μας ενώνουν.

Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών δείχνει ότι οι Μουσουλμάνοι δεν έχουν καμία διάθεση να ενσωματωθούν στις κοινωνίες που τους φιλοξενούν όσα τζαμιά και αν τους έχουν κτίσει και ακόμα και αν δεν τίθεται θέμα ιθαγένειας. Το επιχείρημα ότι η ύπαρξη του jus sanguinis (δίκαιο του αίματος) είναι αυτό που εμποδίζει την ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία είναι έωλο.

Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών δείχνει ότι οι Μουσουλμάνοι δεν έχουν καμία διάθεση να ενσωματωθούν στις κοινωνίες

Αρκεί να κοιτάξει κανείς σε χώρες όπου επικρατεί το jus soli (δίκαιο του εδάφους) όπου οι δεύτερης γενιάς μετανάστες αποκτούν αυτόματα την ιθαγένεια. Το παράδειγμα της Γαλλίας είναι χαρακτηριστικό. Ακόμα και αν έχουν Γαλλική ιθαγένεια, οι Μουσουλμάνοι της Γαλλίας πόρρω απέχουν από το να αποκτήσουν Γαλλική εθνική συνείδηση. Τι είναι αυτό που κάνει μερικούς να πιστεύουν ότι ένα χαρτί και μια σφραγίδα θα κάνει κάποιον Έλληνα;

Αν θέλουμε να γλιτώσουμε τις εθνοθρησκευτικές συγκρούσεις που θα έρθουν κυρίως με την δεύτερη γενιά Μουσουλμάνων μεταναστών και να μη βιώσουμε τα όσα βίωσαν οι πρόγονοι μας όταν βρίσκονταν υπό Οθωμανική διοίκηση πρέπει να εγγυηθούμε την ανέγερση του τεμένους στην Αθήνα και ταυτόχρονα την διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής συνοχής αυτής της χώρας. Στο κάτω κάτω δεν ζητάμε τίποτα περισσότερο από την διατήρηση του status quo όπου κανένας Έλληνας δεν κλήθηκε να αποφασίσει για τυχόν μεταβολή του.